Recensies — Rek Buriku Rèk'e (Ezeltje Strekje)


21 juli 2005
Een geit, een ezel, een drummer en twee dames

Het Speeltheater Holland uit Edam timmert internationaal flink aan de weg en valt daarbij van het ene uiterste in het andere. Dit voorjaar speelde in het grootschalige Seattle Children's Theater de
voorstelling 'Glittra's Mission', een remake van het Nederlandse
'Nanna S.O.S. Nanna'. De serie van zeventig voorstellingen was op
voorhand uitverkocht.

Het Speeltheater heeft de grenzen ook verlegd naar Bonaire en hier
moest regisseur Onny Huisink aan de basis beginnen. Het eiland heeft geen theater en de eerste voorstelling, 'Rèk Buriku Rèk'e', speelde langs de kust op het enorme cruiseschip 'Freewinds'. Na een spectaculaire tournee langs Aruba, Curaçao, Saba zijn de Antilliaanse spelers deze zomer te gast in Nederland.
Op het Kwakoe festival in Amsterdam Zuidoost, temidden van vrolijke eettentjes en uitbundige muziek, valt het sprookje goed op zijn plek. 'Rèk Buriko Rèk'e' is Papiaments voor 'Ezeltje Strekje' en het volkssprookje van de gebroeders Grimm speelt in een Antilliaanse sfeer. Stevige bongo's op het toneel en als decor een
eenvoudige schutting en houten blokken om op te zitten.
De vertelster opent een groot, stoffig boek en leest het verhaal dat
de Antilliaanse actrice met een stem als een klok in het Papiaments
speelt. Het volkse tafereel laat een hongerige geit zien, die van een arme familie het grasveld kaal vreet.
In de hoop op een beter leven stuurt de vader drie zoons de wijde
wereld in. Ze keren terug met wonderlijke geschenken. Een 'tafeltje dekje' dat malse kippetjes en fris fruit tevoorschijn tovert en een 'ezeltje strekje', waar de goudstukken met een zwaai aan de staart
zomaar uitrollen. Als bescherming tegen ongewenste gasten is er een knuppel die zelf uit de zak springt om er flink op los te slaan.

Het lijkt een eenvoudig verhaal, maar de actrice moet zoveel rollen
spelen dat je je al snel vergist. Speelt zij een van de zonen, de
hebberige dief die het op de kostbare geschenken heeft gemunt of een nieuw personage? Als publiek voel je je verdwaald in een hevige burenruzie, waarbij de personages elkaar in de haren vliegen en de bongo's in het gevecht over het toneel rollen. De
Babylonische spraakverwarring maakt de chaos compleet. Maar dat is juist de charme van de voorstelling.

Het Speeltheater staat bekend om poëtisch vormgegeven voorstellingen, waarin acteurs, dansers en muzikanten samenspelen met poppen, schimmen en schilderachtige objecten. Maar nu koos regisseur Onny Huisink voor een eenvoudige enscenering, met een geit, een ezel, twee stevige dames en een swingende
percussionist op het toneel. 'Rèk Buriku Rèk'e' is niet subtiel, maar
het snijdt wel hout.
Anita Twaalfhoven

11 juli 2005 Volkskrant
In Nederland blijven de kinderen netjes zitten bij de voorstelling

Op Bonaire is de stap van vertelling naar beleving klein en de scheidslijn tussen suggestie en werkelijkheid flinterdun. Kinderen die een poppenezel op toneel nep-goudstukken zien uitspugen, duiken daar direct bovenop Klinkt er muziek dan danst iedereen mee. De spelers die vorig jaar voor alle 1800 schoolgaande kinderen van het eiland Rèk Buriku Rèk'e (naar: Ezeltje strek je, tafeltje dek je,  van de gebroeders Grimm) speelden, brengen de voorstelling nu in Rotterdam en eind van de week op het Kwakoe Festival in Amsterdam. De groep is vooral benieuwd hoe Nederlands de voornamelijk Antilliaanse kinderen voor wie ze spelen inmiddels zijn geworden. Zal het gaan zoals op Bonaire, of blijven de kinderen netjes zitten?

Vorig jaar kwam het artistieke team van Speeltheater Holland uit Edam op verzoek naar Bonaire om daar een op het eiland toegesneden versie van het sprookje te maken. Compleet met de poppen waar de groep zijn handtekening aan ontleent. Gastregisseur Onny Huisink kijkt sindsdien met andere ogen naar de Nederlandse jeugdtheaterpraktijk. Hij vindt de voorstellingen daar eigenlijk waardevoller dan in Nederland, omdat de kinderen hier zo overvoerd zijn. Natuurlijk geldt voor de indrukken van Huisink in zekere zin hetzelfde als voor de kinderen van Bonaire die zijn geen theater met poppen gewend. Voor Huisink is het gedrag van de kinderen op de Antillen een ongekende weelde. Kinderen die pal voor je neus meegaan in het aangereikte spel, wat wil je als theatermaker nog meer?
Is de theatrale vertelling op de Antilliaanse eilanden iets dat je samen beleeft, in Rotterdam zitten de kinderen er rustig bij en kijken ze ernaar. Ze reageren vooral bij acties die zonder de taal en de toegevoegde simultaanvertaling van Papiaments naar Nederlands kunnen: achtervolgingen, de ezel die geld braakt, of gewoon stront poept.  De extra verteller annex vertaler belemmert de drie andere spelers in hun ritme en de interactie met de medespelers blijft wat geforceerd overkomen. De spelers zoeken naar een Nederlands-Caribische balans. Ze zijn opgelucht als de kinderen van de eerste rijen ingaan op hun uitnodiging om de voorstelling met een dansje te besluiten. Iets waar ze op de Antillen niet om hoefden te vragen.
Bart Deuss