
Recensies — Riket met de Kuif
Sprookjespoppen worden levend
NRC- HANDELSBLAD 23 januari 2006
De Franse schrijver
Charles Perrault (1628-1703) verwierf met de acht vertellingen in proza
Sprookjes van moeder de Gans grote bekendheid. Nog altijd lezen ouders
ze voor aan hun kinderen. De voorstelling Riket met de Kuif die
Speeltheater Holland nu brengt voor kinderen vanaf zes jaar is een
juweel. Zo kan een sprookje niet alleen worden voorgelezen, maar ook
onvergetelijk worden uitgevoerd.
Het spel van de acteurs en
de drie poppen is op doeltreffende wijze eenvoudig en voedt de fantasie.
Prins Riket is bij zijn geboorte zo lelijk dat zijn moeder hem verstoot.
Maar intelligent is hij wel. In een naburig koninkrijk komen op zijn
geboortedag twee prinsessen ter wereld, de een beeldschoon maar dom, de
ander lelijk en slim. Dit drietal vormt de kern van de uitvoering.
Mooi, lelijk en slim zijn de begrippen waar het in Riket met de Kuif
omdraait. Het is net een raadsel dat Perrault de lezers opgeeft. Als
mooi en slim niet samengaan, hoe moet het dan met de liefde van de
lelijke Riket met de stralende Isabel? En wint de slimme Claudia ooit
een geliefde? Zoals het een sprookje betaamt, biedt een goede fee de
gelukkige oplossing.
Regisseur Onny Huisink beeldt het drietal uit als poppen. Op prachtig
uitgekozen muziek van Mozart ontspint zich een spel van liefde en
tederheid. Het begint op een stralende lentedag en als het herfst wordt,
dwarrelen bladeren als bladgoud naar beneden. De poppen hebben een
sprekende, suggestieve gezichtsuitdrukking. De acteurs brengen Riket,
Claudia en Isabel prachtig tot leven: in hun handen en sprekend met hun
stem transformeert een pop tot een karakter, een personage. Riket met de
Kuif is rijk aan dans. De Amerikaanse choreograaf Donald Byrd, die in
Nederland eerder werkte aan Writing to Vermeer (een regie van Peter
Sellars), creëert een fraai, esthetisch patroon van dansbewegingen. De
kabeldikke touwen die het decor beheersen stellen zowel de kasteelmuren
als een bos voor. In een scène die storm moet uitdrukken, bewegen de
acteurs de touwen wild heen en weer. Het zwaait en zwiept.
Poppen zijn allang niet meer exclusief aan familievoorstellingen
verbonden. De Vlaamse theatermaker Eric De Volder gebruikt in zijn
nieuwste stuk Au nom du père op vergelijkbare wijze poppen. Het is
altijd wonderbaarlijk te zien hoe een ogenschijnlijk statisch gelaat van
een pop door tekst en spel expressie krijgt. De toeschouwer gelooft in
hen. Riket met de Kuif is ontroerend theater.
© Kester Freriks
Sprankelend sprookje met dansende acteurs en drie koninklijke poppen
TROUW 25 januari 2006
Na de openingsscène kan de voorstelling 'Riket en de kuif' van
Speeltheater Holland al niet meer stuk. Regisseur Onny Huisink en
schrijver Saskia Janse werkten samen met de bekende Broadway-choreograaf
Donald Byrd. Met als resultaat een sprankelende voorstelling over
schoonheid en intelligentie. De energieke speelstijl, de uitbundige
personages en de kwinkslagen houden de hele voorstelling stand.
In het sprookje van Perrault gaan schoonheid en intelligentie niet
samen. Maar een goede fee biedt uitkomst: Isabel zal haar schoonheid
delen met haar toekomstige man en de intelligentie van Riket zal
afstralen op zijn vrouw. En daarmee komt alles goed, als de tijd daar
is.
In een soap vol liefdesverwikkelingen dansen de acteurs over het toneel
en manipuleren drie koninklijke poppen. Riket is een onhandige slungel
in korte broek. Isabel en Claudia zijn ranke ballerina-poppen met lange
benen. Isabel moet van haar ouders aan de man en een Griekse lover dient
zich aan. De gespierde pop valt voor haar schoonheid, maar knapt al snel
op haar af. Ook de held op een wit paard galoppeert er snel vandoor als
Isabel over het vijlen van haar nagels kakelt.
Claudia zit intussen met een ander probleem. De koningin-moeder wil haar
lelijke dochter een 'make-over' geven, maar het meisje voelt er niets
voor om onder het mes te gaan. “Mama wil mijn neus en oren laten
afsnijden!“, vertelt ze aan haar zus. Samen lopen de prinsessen weg van
huis en met luxe koffers op wieltjes strompelen ze door een herfstig bos
vol vallende bladeren. Maar prins Riket is verliefd op Isabel en de
wederzijdse ouders plannen ondertussen een huwelijk.
In een strak kleurrijk decor vol spiegelend meubilair, komen twee
koninklijke families dansend tevoorschijn. Een koningin met hoge, blonde
pruik tilt een bleke pop uit een wiegje in de vorm van een nest. Ze
bekijkt haar baby vol afschuw: 'Ik wil een Disney-baby!', roept ze. Maar
prins Riket heeft een groot hoofd met een raar kuifje. In het buurland
zijn twee koninklijke baby's geboren. Prinses Isabel is beeldschoon en
oliedom, haar intelligente zusje Claudia heeft een wipneus en flaporen.
Het sprookje zit vol grappige wendingen en de vier acteurs Steve
Beirnaert, Margien van Doesen, Mirjam Hegger en Hugo Konings - zijn al
even geestig. Met groteske gebaren en een dansante speelstijl houden ze
het publiek op het puntje van de stoel. Aan het slot maakt de liefde
alles goed, in de ogen van de ware ben je altijd mooi en intelligent.
© Twaalfhoven, A.
Het
spel van de liefde maakt gelukkig blind
LEEUWARDER COURANT 2 februari 2006
In hun vorige voorstelling 'Hond in de nacht' speelde een pop de
hoofdrol van de vijftienjarige autistische Daan. In 'Riket met de kuif'
zijn de belangrijkste rollen opnieuw voor poppen, maar dit keer voegt
Speeltheater Holland daar een dimensie aan toe door het verhaal niet
alleen te vertellen in poppenspel, toneel en dans,
maar ook simultaan te laten 'vertalen' in gebarentaal.
De mimiek van actrice Mirjam Hegger, een van de vier spelers in deze
strak vormgegeven voorstelling, spreekt ook voor niet-dove toeschouwers
boekdelen. Ze laat zien dat gebarentaal soms ieder spreken overbodig kan
maken.
Het verhaal ontleent Speeltheater Holland aan een vertelling uit Charles
Perraults 'Moeder de Gans', waarin de zeventiende-eeuwse Franse
schrijver jongleert met thema's als schoonheid, liefde en verstand. De
oerlijke maar o zo slimme prins Riket belooft eeuwige trouw aan de
beeldschone prinses Isabel. Alle andere prinsen laten haar links liggen,
omdat haar domheid in alle toonaarden op hen
afspringt zodra ze haar mond opendoet.
Riket is echter dolblij iemand gevonden te hebben die hem wél ziet
zitten en schenkt Isabel, zoals bij zijn geboorte door een fee
voorspeld, zijn verstand. Vanaf dat moment is de prinses niet langer een
dom, maar een uiterst slim blondje.
Voordat de twee gelieven kunnen beginnen aan het lange en gelukkige
leven dat alle sprookjes kenmerkt, dienen er nog wel de nodige
misverstanden uit de weg geruimd te worden. Isabel heeft namelijk een
tweelingzus, die het verstand op de juiste plek heeft zitten maar
geplaagd wordt door een buitenmatig grote neus en dito oren.
Als de dag van het huwelijk nadert, ziet Isabel de lelijke tronie van
prins Riket als een steeds groter obstakel om hem eeuwige trouw te
beloven. Ze probeert een uitweg te vinden door een persoonsverwisseling
met haar tweelingzus op touw te zetten. Verwarring alom, maar
uiteindelijk leven ze, alledrie, nog lang en gelukkig, want het spel van
de liefde maakt, gelukkig, blind.
Speeltheater Holland zet in een uur tijd een voorstelling op de planken,
waarin de acteurs nu eens een rol spelen, dan weer een 'commentaarstem'
vervullen, om vervolgens een van de poppen te bespelen. Volkomen
vloeiend gaan de diverse rollen in elkaar over en vullen de spelers
elkaar aan.
Dit sublieme (samen)spel krijgt alle ruimte door het minimale maar
doeltreffende decor en de uitstekende belichting. De muziek van Mozart
maakt de hoofse sfeer van deze speelse voorstelling helemaal af.
© Roeland Sprey
Riket
met de Kuif
VOLKSKRANT 14 februari 2006
Schoonheid of slimheid, buitenkant of binnenkant, over het belang van
die eigenschappen gaat het uitbundige Riket met de kuif van Speeltheater
Holland.
Met royale pruiken, bleke poppen en felgekleurde kostuums dwarrelen de
vier spelers van Speeltheater Holland door een woud van verwikkelingen
tussen drie koningskinderen. Op een goudglimmende vloer, omringd door
neerhangende, dikke touwen en voorzien van transparante podiumdelen van
kunststof. Één van hen vertaalt de voorstelling voor dove kijkers en
speelt daarnaast veelal de goede fee.
Voortdurend klinken de strakke ritmes van composities van Mozart. Het
ensemble bespeelt afwisselend de verschillende poppen en duikt in
allerlei rollen. Het tempo is hoog en het verhaal van Riket, de lelijke
maar superintelligente prins, en de tweelingprinsessen Isabel (mooi en
dom) en Claudia (lelijk maar slim) buitelt alle kanten op voordat het op
zijn pootjes terecht komt.
De bewegingsaanpak, de tekstbehandeling en de muziek geven de vertelling
iets overdadigs en statigs mee. Maar onder dat parmantige gedoe gaan
humor en commentaar schuil. De koningin die Riket baart, schrikt zich rot
van het lelijke ventje en huilt dat ze een echte Disney-baby wil,
'waarmee je voor de dag kan komen'.
De voorstelling verwijst naar de hooggespannen verwachtingen en eisen
van ouders. Het zijn de volwassenen die grossieren in doortrapte plannen
en dommigheden terwijl de koningskinderen tegen die stroom in zoeken
naar liefde. Een van de vertellers vraagt het publiek aan het einde zelf
maar uit te maken hoe het allemaal toch goed is gekomen:
door de fee of door de liefde zelf? Inmiddels heeft de slimme Riket dan
al wel ontdekt dat liefde niet iets is wat je kunt begrijpen.
©Bart Deuss