Recensies — Floris ende Blancefloer

DE VOLKSKRANT zaterdag 14 juli 2001

Hoofse liefde in visueel spektakel
THEATER
Karavaan: Floris en Blancefloer door Speeltheater Holland, Laika en DOX.

'Wie gaat er mee op reis?' echoen de middeleeuwse muren van Fort Edam, nadat drie vreemde mannen in turquoise mantels de jeugdige toeschouwers met zang hebben gevraagd hen te volgen. Naar het land van verre zeeen. Heel ver weg van hier. Waar de zon de hele dag lacht, waar de maan de hele nacht wacht. De tocht voert langs stenen trappen, een bres in de muur en rozen achter tralies. Dan blijkt dat verre land toch dichtbij, in een knusse tent met - lappen aan de wand en kussens op plankieren.
Daar begint Bas Heerkens te vertellen van een wrede Arabische koning die Spanje verovert en een zwangere slavin tot buit maakt. En van een nar die de vorst weerhoudt van nog hardvochtiger gedrag. En voor je het weet is Heerkens die nar. Sterker nog, bij krijgt steun van zes springerige dansers: een nar met zeven koppen. Zo wisselt de voorstelling Floris en Blancefloer voortdurend van vertelling naar spel, naar dans,muziek en poppentheater. Regisseur Jo Roets van het Vlaamse huis Laika (voorheen Blauw Vier) koos voor een open vorm waarin al deze disciplines samensmelten. Modern taalgebruik, zoals in de zin Weer een dode? Dat is uit de mode!, sluit naadloos aan bij de melancholieke klanken van het muzikaal ensemble LAstrella op sitar, fluit en tamboerijn. Een majestueuze mantel van pauwenveren kleurt prachtig bij de stoere naveltruitjes en de strakke broeken.
Floris en Blancefloer is het levendige resultaat van een bijzondere samenwerking: naast de regisseur van Laika en de musici van LAstrella tekenen Speeltheater Holland voor de poppen en acteurs, en de Utrechtse Jongerentheatergroep DOX voor de dansers. Dat laatste is een vondst. Van het hoofse ridderverhaal over de verboden liefde tussen koningszoon Floris en slavinnendochter Blancefloer, dat in drie woorden kan worden samengevat, maken de jongeren een visueel spektakel. Soms bespelen ze slappe poppen die het kinderpaar verbeelden, dan imiteren ze een gevechtsdans of schuifelen ze innig rond.
Hildegard Draaijer en Sassan Saghar Yaghmai maakten een choreografie die zowel dienstbaar is aan het verhaal als energiek op zichzelf staat. Bijkomstig voordeel zijn de verschillende huidskleuren in de groep. Deze dansers zijn de belichaming geworden van de (politiek correcte) moraal van Floris en Blancefloer., liefde brengt geloven en rassen samen. Bram Kwekkeboom als de vileine koning Fenix houdt net genoeg afstand tot zijn rol om, af en toe een rolo te pikken van een toeschouwer. Radomira Dostal is een kittige koningin met een stopwoord (Cest ridicule!) en kruipt en, passant in de huid van een schele cipier. Een uur lang zijn Floris en Blancefloer slechts lappenpoppen. Maar wanneer bij het verlaten van de tent de Turkse danser achter zijn blanke lief op het paard springt, gelooft iedereen dat daar het koningskoppel gaat. Op reis naar het land van verre zeeën.

Annette Embrechts

TROUW maandag 16 juli 2001
Romantiek gaat heel goed samen met humor
EDAM - Temidden van de oer-Hollandse weilanden vol grazende koeien rond het Fort Edam staat een Arabische sprookjestent te wapperen in de storm. Het is een treffend decor voor Floris en Blancefloer, een middeleeuws verhaal over de verboden minne tussen een Arabische prins en de blanke dochter van een slavin. De Vlaamse auteur Jo Roets bewerkte het hoofse ridderverhaal over een onmogelijke liefde eerst tot een kinderboek, om er later een poetische theatertekst van te maken. Maar liefst drie theatergroepen werkten mee aan de enscenering. Het Gentse Laika -voorheen Blauw Vier -, Speeltheater Holland en jongerentheater DOX sloegen de handen ineen en produceerden een wervelende locatievoorstelling met muzikanten, dansers. acteurs en poppen.
'Floris en Blancefloer' speelt in het zomerfestival De Karavaan, rond het Fort Edam. Twee zingende troubadours ontvangen het publiek in een van de schaars verlichte gangen van het fort en langs een steile trap nemen ze het mee naar een land van verre zeeen.
In de tent vol tapijten, zachte kussens en doorschijnend rode doeken komt een sfeer van de sprookjes van duizend-en-een-nacht tot leven. We zijn aan het hof van een sultan, die als souvenir van een lange reis een slavin voor zijn vrouw heeft meegebracht. Net als de koningin is zij zwanger en hun kinderen - Floris en Blancefloer groeien samen op, als waren zij broer en zus. Maar als de onschuldige kindervriendschap een romantische wending neemt, beginnen de problemen. De sultan ontsteekt in razernij als Blancefloer de islamitische prins verhalen uit de bijbel vertelt. Jk zal haar vandaag nog laten onthoofden!-. brult hij. Maar hier steekt zijn vrouw gelukkig een stokje voor. Zon amputatie is slecht voor uw reputatie, fleemt zij. Om de geliefden van elkaar te scheiden, stelt ze voor het meisje als slavin op de markt te verkopen.
In de enscenering vloeien dans, poppenspel en muziek harmonisch in elkaar over. Als je bedenkt hoeveel kapiteins achter het stuur van dit schip hebben gestaan, wekt dit verbazing en bewondering. Regisseurs , Onny Huisink van het Speeltheater en Jo Roets van Laika tekenden voor het samenspel tussen acteurs en poppen, terwijl Hildegard Draaijer en Sassan Saghar Yaghmai van DOX de choreografieen voor hun rekening namen en Jan van Outryve verantwoordelijk is voor de muzikale kant.
Twee ervaren acteurs - Bram Kwekkeboom en Radomira Dostal spelen de sultan en zijn vrouw. De jonge dansers van DOX brengen een veelvoud aan Florissen en Blancefloers ten tonele. Afwisselend spelen ze de twee personages en manipuleren ze de poppen, die eveneens de twee geliefden verbeelden. Zo draagt in een van de scènes een groep meiden de pop Blancefloer als in trance naar haar geliefde pop, Floris, om even later in een groepschoreografie het spel van verleiden en afstoten te dansen. De op een hoog podium gezeten muzikanten brengen met zang en composities op Oosterse percussie-, blaas- en snaarinstrumenten een hypnotiserende sfeer van lang vervlogen tijden tot leven.Floris en Blancefloer is een romantische voorstelling in een sprookjesachtige entourage, maar humor voorkomt een al te zoete sfeer. Zo raken de muzikanten in komische intermezzos betrokken in het spel op het ronde speelvlak Ze huilen luidkeels bij de geboorte van de babys en krijgen een schop als de sultan driftig is. Ook de scène waarin Blancefloer als slavin wordt verkocht is erg grappig. Een Arabische marktkoopman prijst drie meisjes -drie halen. twee betalen- als koopje aan. Nooit meer afwassen, zegt hij tegen de omstanders terwijl hij de slanke handen van de meisjes laat zien. En snuivend aan het lange haar roept hij verrukt: Andrelon! Na een serie avontuurlijke verwikkelingen vinden de geliefden elkaar natuurlijk weer terug en blijkt de kracht van de liefde alles te overwinnen. Als de sultan is gestorven. bestijgt Floris de troon met Blancefloer aan zijn zijde. Het publiek mag meefeesten onder het genot van Turkish delight en glazen mint-thee. De locatievoorstelling is een absolute aanrader, niet alleen voor kinderen vanaf zes jaar, maar ook voor volwassenen.

Anita Twaalfhoven